Wat zegt een trouwambtenaar? Zo verloopt het woord voor woord
Het wordt stil in de zaal. Jullie staan tegenover elkaar, de getuigen zitten vooraan en iedereen wacht op dat ene moment. Wat ik dan zeg, ligt voor een deel vast in de wet. De rest schrijf ik zelf, met jullie verhaal als basis.
Veel bruidsparen vragen me wat een trouwambtenaar nou precies zegt tijdens de ceremonie. Moeten jullie een vaste tekst opzeggen? Wat mag de trouwambtenaar wel en niet zeggen? En wanneer zijn jullie echt getrouwd? Als buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand (babs) leg ik hier stap voor stap uit hoe het zit, met de wetsartikelen erbij.
Inhoudsopgave
- Wat een trouwambtenaar wettelijk moet zeggen
- De jawoordvraag woord voor woord
- Na het ja: de verklaring en de akte
- Wat ik vóór het jawoord vertel
- Wat jullie zelf mogen zeggen
- Wat een trouwambtenaar niet mag zeggen
- In welke taal jullie trouwen
- Wat ik vooraf controleer
- Waarom een babs dit mag: de eed
- Zo komen jullie woorden in mijn toespraak
- Veelgestelde vragen
Wat een trouwambtenaar wettelijk moet zeggen
Het juridische deel van een huwelijksvoltrekking is kort. Het is geregeld in artikel 67 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek. Daarin staat dat de aanstaande echtgenoten in het bijzijn van de ambtenaar en de getuigen moeten verklaren "dat zij elkander aannemen tot echtgenoten en dat zij getrouw alle plichten zullen vervullen, die door de wet aan de huwelijkse staat worden verbonden".
De wet schrijft geen letterlijke tekst voor. Er staat alleen wat jullie moeten verklaren. De woorden kiest de trouwambtenaar. Daarom klinkt de vraag bij elke trouwambtenaar net iets anders. De inhoud is wel altijd hetzelfde: jullie nemen elkaar aan als echtgenoten en jullie beloven de plichten te vervullen die bij het huwelijk horen.
Daarna is de ambtenaar aan de beurt. Volgens hetzelfde artikel verklaart die "terstond", dus meteen, dat jullie door de echt aan elkaar verbonden zijn. Pas met die twee verklaringen samen is het huwelijk gesloten. Alles daaromheen, van het welkom tot de ringen, is aan jullie en aan mij.
De jawoordvraag woord voor woord
Meestal krijgt het jawoord de vorm van een vraag. Jullie hoeven dan alleen "ja" te zeggen. Een veelgebruikte vorm klinkt ongeveer zo, met de namen van het bruidspaar erin:
"Sanne, neem jij Daan tot je echtgenoot, en beloof je alle plichten te vervullen die de wet aan het huwelijk verbindt?"
Daarna volgt dezelfde vraag aan de ander. Omdat ik de voornaam noem, is er geen misverstand over wie er antwoordt. Een volmondig "ja" is genoeg. Wie wil, mag ook "ja, dat wil ik" zeggen. Beide antwoorden zijn rechtsgeldig, zolang duidelijk is dat jullie instemmen.
Sommige stellen kiezen ervoor om de verklaring zelf uit te spreken in plaats van een vraag te beantwoorden. Ook dat kan, als de kern uit artikel 67 erin zit: elkaar aannemen als echtgenoten en de wettelijke plichten op jullie nemen. Zo'n eigen formulering stemmen we dan vooraf samen af, zodat de tekst juridisch klopt.
Voor veel bruidsparen is dit het spannendste moment van de dag. Mijn tip: kijk elkaar aan, haal adem en antwoord pas als de vraag helemaal is uitgesproken.
Na het ja: de verklaring en de akte
Zodra jullie allebei ja hebben gezegd, spreek ik de verklaring uit dat jullie door de echt aan elkaar verbonden zijn. Dat is het moment waarop jullie wettelijk getrouwd zijn. Dat kan bijvoorbeeld met de zin "Hierbij verklaar ik dat jullie door de echt aan elkaar zijn verbonden." Een hamerslag of de eerste kus daarna is traditie. In de wet staat het niet.
Dan volgt de akte. Volgens artikel 67 maakt de trouwambtenaar daarna een akte op in het register. In het Besluit burgerlijke stand staat dat de ambtenaar, jullie allebei en de getuigen die akte ondertekenen. Jullie en de getuigen komen daarvoor één voor één naar voren. Het tekenen duurt een paar minuten en is een mooi moment voor de fotograaf.
Wat ik vóór het jawoord vertel
Het meeste wat een trouwambtenaar zegt, komt vóór het jawoord. Een ceremonie bij mij duurt meestal drie kwartier tot een uur. Het juridische deel daarvan duurt maar een paar minuten. De rest van de tijd vertel ik jullie verhaal.
Ik begin met een welkom voor jullie gasten en een paar praktische mededelingen, zodat iedereen weet wat er gaat gebeuren. Daarna komt de toespraak. Daarin hoort iedereen hoe jullie elkaar hebben ontmoet, wat jullie samen hebben meegemaakt en wat jullie zo bijzonder aan elkaar vinden. Ook de verhalen van familie en vrienden krijgen een plek. Een traan en een lach liggen daarin dicht bij elkaar.
Na de toespraak is er ruimte voor muziek, een voordracht of een ritueel. Denk aan het samen aansteken van een kaars of een zandceremonie. Welk ritueel bij jullie past, lezen jullie op mijn pagina over rituelen tijdens de ceremonie. Daarna volgt het jawoord, en dan de ringen.
De volgorde is niet vastgelegd. Willen jullie de ringen vóór het jawoord wisselen, of een ritueel tussen de toespraak en de jawoordvraag? Dat bespreken we samen. Het enige vaste punt is dat het jawoord en mijn verklaring er allebei in zitten.
Wat jullie zelf mogen zeggen
Jullie hoeven tijdens de ceremonie maar één woord te zeggen. Daarnaast kunnen jullie elkaar ook persoonlijke beloften doen. Die beloften komen naast het wettelijke jawoord en vervangen het niet. Jullie kunnen ze vóór de jawoordvraag uitspreken, of bij het wisselen van de ringen.
Mijn tip voor eigen beloften: houd ze kort. Twee of drie minuten per persoon is ruim voldoende. Schrijf ze uit op een kaartje, ook als je denkt dat je ze uit je hoofd kent. Op het moment zelf kan de spanning je toch even overvallen.
Ook getuigen, ouders of vrienden kunnen iets zeggen. Denk aan een gedicht, een korte speech of een lied. Ik spreek vooraf af wie wanneer aan de beurt is, zodat niemand voor verrassingen staat. Hoe jullie zo'n ceremonie helemaal eigen maken, lezen jullie in mijn blog over een persoonlijke trouwceremonie.
Wat een trouwambtenaar niet mag zeggen
Een burgerlijk huwelijk is een rechtshandeling. Artikel 30 van Boek 1 zegt dat de wet het huwelijk alleen in zijn burgerlijke betrekkingen beschouwt. Een geloofsdienst hoort daar niet bij. De minister bevestigde in 2025, in antwoord op Kamervragen, dat een babs geen gebed mag uitspreken en geen zegen van God mag vragen.
Willen jullie de ceremonie toch een religieuze kant geven? Dat kan, maar dan in een kerkdienst of een andere religieuze plechtigheid. Volgens artikel 68 mag een religieuze plechtigheid pas plaatsvinden nadat jullie aan de voorganger hebben laten zien dat het burgerlijk huwelijk is voltrokken. Eerst naar de trouwambtenaar dus, en daarna naar de kerk.
Persoonlijke verhalen over jullie relatie mogen wel. Volgens hetzelfde antwoord van de minister mag de trouwambtenaar feiten uit jullie relatie in de toespraak noemen. Vooraf bespreken we samen wat er beter niet gezegd kan worden. Denk aan een grap over een ex of een gevoelige familiezaak.
Ook mag een trouwambtenaar geen onderscheid maken. Volgens artikel 16 kan alleen iemand babs worden die in dit werk geen onderscheid maakt, zoals bedoeld in de Algemene wet gelijke behandeling. Een babs mag een stel dus niet weigeren vanwege bijvoorbeeld hun geloof, afkomst of seksuele gerichtheid.
In welke taal jullie trouwen
In principe vindt een huwelijksvoltrekking plaats in het Nederlands of in het Fries. Dat bevestigde de minister in hetzelfde antwoord uit 2025. De trouwambtenaar beslist of een andere taal ook kan. Belangrijk is dat jullie en de getuigen begrijpen wat er gezegd wordt, want jullie verklaren iets met juridische gevolgen.
Spreekt een van jullie of een van de getuigen geen Nederlands, dan kan er een tolk bij de ceremonie zijn. Die kosten zijn voor jullie rekening. Komen er gasten uit het buitenland? Dan bespreken we vooraf wat er mogelijk is.
Wat ik vooraf controleer
Voordat ik jullie gasten welkom heet, moeten een paar zaken kloppen. De wet stelt eisen aan wie er aanwezig is.
- Jullie zijn er allebei zelf bij. Artikel 65 zegt dat de aanstaande echtgenoten in persoon voor de ambtenaar moeten verschijnen. Alleen om gewichtige redenen kan de minister toestemming geven om via een gevolmachtigde te trouwen, met de handschoen dus.
- Er zijn minimaal twee en maximaal vier meerderjarige getuigen. Dat staat in artikel 63. Hun namen geven jullie al door als jullie het huwelijk bij de gemeente melden.
- De ceremonie is openbaar, ook op een trouwlocatie. Iedereen mag er in principe bij zijn.
- Jullie identiteit is vastgesteld. Hebben jullie het huwelijk online gemeld, dan moeten jullie volgens artikel 63 uiterlijk bij de voltrekking een geldig identiteitsbewijs laten zien.
Ik ben daarom ruim op tijd op de locatie. Zo'n half uur voor de ceremonie controleer ik de identiteitsbewijzen van de getuigen en loop ik de laatste details door. Daarna kan ik me helemaal op jullie richten.
Waarom een babs dit mag: de eed
Een trouwambtenaar die niet bij de gemeente in dienst is, heet officieel buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand. Het college van burgemeester en wethouders wijst die persoon aan, zo staat in artikel 16 van Boek 1.
Voordat een babs een huwelijk mag voltrekken, legt hij of zij een eed of belofte af bij de rechtbank. In die eed belooft de babs onder meer het ambt "met eerlijkheid en nauwkeurigheid" uit te voeren en de wettelijke regels "met de meeste nauwgezetheid" te volgen. Die eed mag ook in het Fries worden afgelegd.
Een babs heeft minder taken dan een gewone ambtenaar van de burgerlijke stand. Volgens artikel 16a mag een babs alleen bepaalde taken uitvoeren, zoals het voltrekken van huwelijken en het registreren van partnerschappen. Voor een geboorteaangifte moeten jullie dus niet bij mij zijn. Het verschil met een trouwambtenaar van de gemeente lezen jullie in mijn uitleg over het kiezen van een zelfstandig trouwambtenaar.
Zo komen jullie woorden in mijn toespraak
Wat ik op jullie trouwdag zeg, komt grotendeels uit jullie eigen mond. In ons gesprek bij jullie thuis vertellen jullie over elkaar. Daarvan maak ik een opname, zodat ik later precies weet hoe jullie iets zeiden. Een uitspraak als "hij maakte de slechtste spaghetti die ik ooit heb gegeten" werkt in een toespraak veel beter als ik hem woord voor woord terug kan halen.
Ook familie en vrienden mogen meeschrijven. Ik vraag hen soms om een anekdote of een eigenschap die volgens hen bij jullie past. Zo klinken in de toespraak ook de stemmen van de mensen die jullie het best kennen.
Na de ceremonie krijgen jullie de tekst van de toespraak mee. Zo kunnen jullie later teruglezen wat er is gezegd, ook de stukken die jullie door de spanning misschien gemist hebben.
Veelgestelde vragen
Wat moet een trouwambtenaar zeggen?
Wettelijk maar twee dingen. Jullie verklaren dat jullie elkaar aannemen als echtgenoten en de plichten van het huwelijk zullen vervullen. De trouwambtenaar verklaart daarna dat jullie door de echt aan elkaar verbonden zijn. Dat staat in artikel 67 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek. De rest van de ceremonie is vrij.
Welke vragen stelt een babs tijdens de ceremonie?
Tijdens de ceremonie stelt een babs meestal maar één vraag per persoon: de jawoordvraag. Vooraf stelt de trouwambtenaar wel veel vragen, over jullie relatie, jullie wensen en de mensen die iets willen zeggen. De antwoorden zijn de basis voor de toespraak.
Is er een officiële tekst voor het jawoord?
Nee, de wet schrijft geen vaste woorden voor. Artikel 67 beschrijft alleen wat jullie moeten verklaren. Daarom formuleert elke trouwambtenaar de vraag net iets anders. De inhoud moet wel kloppen met de wet.
Op welk moment zijn we echt getrouwd?
Jullie zijn getrouwd zodra jullie allebei het jawoord hebben gegeven en de trouwambtenaar heeft verklaard dat jullie door de echt verbonden zijn. Direct daarna wordt de huwelijksakte opgemaakt en getekend.
Zegt een trouwambtenaar hetzelfde bij een geregistreerd partnerschap?
Niet helemaal. Bij een geregistreerd partnerschap is een jawoord niet verplicht. Een ceremonie met een toespraak, ringen en rituelen kan wel. Hoe dat gaat, lezen jullie in mijn blog over een ceremonie bij een geregistreerd partnerschap.
Hoe lang praat een trouwambtenaar?
Dat verschilt per trouwambtenaar en per gemeente. In de gemeente Peel en Maas duurt een voltrekking bijvoorbeeld ongeveer een half uur. Bij mij duurt het geheel meestal drie kwartier tot een uur. Het grootste deel daarvan is de toespraak.
Persoonlijk advies
Willen jullie weten hoe jullie ceremonie eruit kan zien, of hebben jullie een vraag over het jawoord? Laat het me weten. Samen kijken we wat de wet vraagt en hoe jullie verhaal een plek krijgt. Via de contactpagina zitten jullie zo bij mij.
Bronnen
- Verklaring van de aanstaande echtgenoten, verklaring van de ambtenaar en het opmaken van de akte. Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikel 67(geraadpleegd 13 oktober 2026)
- Huwelijk in het openbaar met twee tot vier meerderjarige getuigen en identiteit tonen bij online melding. Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikel 63 (geraadpleegd 13 oktober 2026)
- Aanstaande echtgenoten verschijnen in persoon, volmacht alleen met toestemming van de minister. Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikel 65 (geraadpleegd 13 oktober 2026)
- Geen religieuze plechtigheid vóór het burgerlijk huwelijk. Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikel 68 (geraadpleegd 13 oktober 2026)
- De wet beschouwt het huwelijk alleen in zijn burgerlijke betrekkingen. Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikel 30 (geraadpleegd 13 oktober 2026)
- Babs buiten gemeentedienst, aanwijzing, geen onderscheid, eed of belofte bij de rechtbank, ook in het Fries. Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikel 16 (geraadpleegd 13 oktober 2026)
- Beperkte taken van een babs. Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikel 16a (geraadpleegd 13 oktober 2026)
- Getuigen opgeven bij de melding. Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikel 44 (geraadpleegd 13 oktober 2026)
- Ondertekening van de akte door ambtenaar, partijen en getuigen. Bron: Besluit burgerlijke stand 1994, artikel 40
- Geen gebed of zegen door een babs, feiten uit de relatie in de toespraak, taal Nederlands of Fries, tolk op kosten van het bruidspaar. Bron: Aanhangsel Handelingen II 2024/25, nr. 2642 (antwoord minister, 4 juli 2025)
- Duur van een huwelijksvoltrekking ongeveer een half uur. Bron: gemeente Peel en Maas, trouwfolder 2026
- Werkwijze, duur van de ceremonie en controle van de getuigen. Bron: weddingdiva.nl, ervaring van trouwambtenaar Anita
Recent Posts
